Αιωρείται η εσφαλμένη πεποίθηση ότι η επιτυχία, επαγγελματική και προσωπική, είναι ανάλογη της αυτοθυσίας.
Στην 30ετή πορεία μου στον εργασιακό στίβο και στις διαπραγματεύσεις, συνάντησα αμέτρητους ανθρώπους που πίστευαν ότι η επιτυχία, επαγγελματική και προσωπική, είναι ανάλογη της αυτοθυσίας. Άνθρωποι που έλεγαν «ναι» σε κάθε αίτημα του προϊσταμένου τους, αλλά και «ναι» σε κάθε απαίτηση του κοινωνικού τους κύκλου, θεωρώντας την ανάπαυση δείγμα αδυναμίας ή εγωισμού. Σήμερα, από τη διπλή σκοπιά του Εργασιακού Ψυχολόγου και του Ψυχοθεραπευτή, βλέπω το κρυφό κόστος αυτής της στάσης: μια εσωτερική εξάντληση που δεν γνωρίζει ωράριο.
Η Ρίζα της Ενοχής: Από το Γραφείο στο Σπίτι Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο πολύ να πούμε «όχι»; Η απάντηση κρύβεται συχνά στη βαθιά ανάγκη μας για αποδοχή. Στην εργασία, φοβόμαστε ότι μια άρνηση θα μας χαρακτηρίσει ως «μη συνεργάσιμους». Στην προσωπική ζωή, φοβόμαστε ότι θα απογοητεύσουμε τους αγαπημένους μας. Όπως επισημαίνουν οι Ryan & Deci (2000), η ανάγκη μας για κοινωνική σύνδεση είναι θεμελιώδης, όμως όταν μετατρέπεται σε «φόβο απόρριψης», αρχίζουμε να παραβιάζουμε τα δικά μας όρια.
Αυτή η υπερευαισθησία, μας οδηγεί σε μια μόνιμη κατάσταση «υπερ-προσφοράς». Το αποτέλεσμα; Εξαντλούμε τους ψυχικούς μας πόρους. Το «Μοντέλο Ισχύος της Αυτορρύθμισης» των Baumeister et al. (2007), μας διδάσκει ότι η αντοχή μας δεν είναι ανεξάντλητη. Όταν λέμε «ναι» σε όλα, ο εγκέφαλός μας κουράζεται, η υπομονή μας στερεύει και τελικά γινόμαστε λιγότερο αποτελεσματικοί ως στελέχη και λιγότερο υπομονετικοί ως σύντροφοι ή γονείς.
Αυτοφροντίδα: Επαγγελματισμός και Ψυχική Υγεία Η ενοχή που νιώθουμε όταν διεκδικούμε χρόνο για τον εαυτό μας πηγάζει από την παρεξήγηση ότι η αυτοφροντίδα είναι εγωισμός. Η Kristin Neff (2003), αποδεικνύει ότι η αυτοσυμπάθεια (self-compassion) είναι προϋπόθεση για την ανθεκτικότητα. Στην πραγματικότητα, η αυτοφροντίδα είναι μια πράξη ευθύνης.
Σκεφτείτε το ως εξής: Αν δεν μπορείτε να δείξετε κατανόηση στις δικές σας ανάγκες, πώς θα μπορέσετε να ηγηθείτε μιας ομάδας με ενσυναίσθηση ή να στηρίξετε ουσιαστικά τον σύντροφό σας; Η αυτοφροντίδα είναι το «οξυγόνο» που πρέπει να φορέσετε πρώτοι εσείς, ώστε να είστε σε θέση να βοηθήσετε τους γύρω σας. Όπως τεκμηριώνει η Sonnentag (2003), η ικανότητα να αποσυνδεόμαστε ψυχολογικά από τις υποχρεώσεις μας —είτε αυτές είναι ένα project στο γραφείο είτε μια κοινωνική πίεση— είναι ο μόνος τρόπος για να ανακτήσουμε τη δημιουργικότητα και τη διαύγειά μας.
Πώς Χτίζουμε Υγιή Όρια; Στο γραφείο μου, είτε εργαζόμαστε σε επίπεδο συμβουλευτικής επιχειρήσεων είτε σε ατομική ψυχοθεραπεία, η διαδικασία είναι κοινή:
- Αναγνώριση των αναγκών: Τι πραγματικά χρειάζεστε για να παραμείνετε λειτουργικοί;
- Εκπαίδευση στη διεκδικητικότητα: Πώς να επικοινωνείτε το «όχι» σας με τρόπο που προστατεύει τη σχέση (επαγγελματική ή προσωπική).
- Αποδοχή της ενοχής: Κατανόηση ότι το «όχι» σε κάτι εξωτερικό είναι ένα μεγάλο «ναι» στην ψυχική σας ισορροπία.
Συμπέρασμα: Μην περιμένετε το σώμα σας να πάρει την απόφαση για εσάς μέσω ενός Burnout ή μιας κρίσης πανικού. Η θέσπιση ορίων είναι μια στρατηγική απόφαση ζωής που αφορά τόσο τον Διευθύνοντα Σύμβουλο όσο και τον γονέα ή τον φίλο. Η ψυχική σας υγεία είναι το πολυτιμότερο κεφάλαιο που διαθέτετε. Επενδύστε σε αυτό χωρίς ενοχές.
Η απόφασή σας να επενδύσετε στην ψυχική σας υγεία είναι η αρχή μιας σημαντικής αλλαγής. Ας την ξεκινήσουμε μαζί.
Κλείστε μια ενημερωτική συνεδρία
Βιβλιογραφία
Baumeister, R. F., Vohs, K. D., & Tice, D. M. (2007). The Strength Model of Self-Control. Current Directions in Psychological Science, 16(6), 351-355. ps://doi.org/10.1111/j.1467-8721.2007.00534.x
Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85-101.
https://doi.org/10.1080/15298860309032
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
Sonnentag, S. (2003). Recovery, well-being, and performance-related outcomes: The role of psychological detachment from work during off-job time. Journal of Applied Psychology, 88(3), 518-528. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.3.518