Πόσες φορές έχετε πει τη φράση: Χρειάζομαι απλώς ένα γεμάτο Σαββατοκύριακο για να συνέλθω;
Στα 30 χρόνια της πορείας μου στον εργασιακό στίβο και στις διαπραγματεύσεις, έχω δει εκατοντάδες ανθρώπους, από στελέχη πρώτης γραμμής μέχρι εργαζόμενους στη βάση της παραγωγής, να πέφτουν στην παγίδα αυτής της φράσης. Η αλήθεια όμως είναι συχνά πιο σύνθετη. Η κούραση διορθώνεται με ύπνο. Το Burnout (Επαγγελματική Εξουθένωση), όμως, είναι μια βαθύτερη διάβρωση που απαιτεί κάτι παραπάνω από μια παύση.
Η λεπτή γραμμή μεταξύ κόπωσης και εξουθένωσης
Ως Εργασιακός Ψυχολόγος, συναντώ συχνά ανθρώπους που νιώθουν ένοχοι επειδή «δεν αντέχουν άλλο». Η κούραση είναι μια φυσιολογική αντίδραση στην προσπάθεια. Το Burnout, όμως, είναι ένα σύνδρομο που προκύπτει από το χρόνιο εργασιακό στρες το οποίο δεν διαχειρίστηκε επιτυχώς.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), το Burnout χαρακτηρίζεται από τρεις βασικούς πυλώνες:
Μειωμένη επαγγελματική αποτελεσματικότητα: Η αίσθηση ότι, όσο και να προσπαθείτε, δεν καταφέρνετε τίποτα σημαντικό.
Εξάντληση των αποθεμάτων ενέργειας: Νιώθετε άδειοι, ακόμα και το πρωί που ξυπνάτε.
Αρνητισμός και Κυνισμός: Μια αυξανόμενη πνευματική απόσταση από τη δουλειά σας. Οι συνάδελφοι ή οι πελάτες αρχίζουν να σας «ενοχλούν» περισσότερο από το κανονικό.
Η εμπειρία από το “πεδίο”: Το Burnout δεν είναι έλλειψη δύναμης
Από τη θητεία μου στην ΕΥΑΘ και τη συμμετοχή μου σε κρίσιμες διαπραγματεύσεις, έμαθα κάτι πολύτιμο: Το Burnout “χτυπά” συχνά τους πιο ικανούς και αφοσιωμένους. Εκείνους που δεν ξέρουν να λένε “όχι”, εκείνους που αναλαμβάνουν το βάρος όλης της ομάδας, εκείνους που ταυτίζουν την αξία τους αποκλειστικά με την απόδοσή τους.
Σε ένα περιβάλλον διαπραγμάτευσης, η εξουθένωση είναι ο πιο επικίνδυνος αντίπαλος. Σας στερεί τη διαύγεια, τη στρατηγική σκέψη και την ψυχραιμία. Στην προσωπική ζωή, σας στερεί τη χαρά της σύνδεσης με τους δικούς σας ανθρώπους.
Τρία σημάδια που πρέπει να σας κινητοποιήσουν σήμερα
Αν αναγνωρίζετε τα παρακάτω, ίσως είναι η ώρα να σταματήσετε να “σφίγγετε τα δόντια”:
- Η Κυριακή είναι η χειρότερη μέρα: Το άγχος της Δευτέρας ξεκινά ήδη από το μεσημέρι της Κυριακής με σωματικά συμπτώματα (σφίξιμο στο στομάχι, ταχυπαλμία).
- Απώλεια του “Γιατί”: Ξεχάσατε τον λόγο που διαλέξατε αυτή τη δουλειά. Όλα φαντάζουν μια ανούσια διεκπεραίωση.
- Κοινωνική απομόνωση: Αποφεύγετε τις επαφές, ακόμα και με αγαπημένα πρόσωπα, γιατί νιώθετε ότι δεν έχετε άλλη ενέργεια να “δώσετε”.
Το επόμενο βήμα: Από την επιβίωση στην άνθιση
Η αναγνώριση του προβλήματος είναι το 50% της λύσης. Το υπόλοιπο 50% είναι η στρατηγική παρέμβαση. Η ψυχοθεραπεία και η συμβουλευτική δεν είναι “πολυτέλεια”, αλλά η αναγκαία επένδυση για να επανακτήσετε τον έλεγχο της ζωής σας.
Με την ωριμότητα που προσφέρουν τα χρόνια στην πράξη και την εξειδίκευση της κλινικής και εργασιακής ψυχολογίας, μπορώ να σας βοηθήσω να χτίσετε ξανά τα όριά σας.
Μην περιμένετε την επόμενη άδεια για να νιώσετε καλύτερα. Ξεκινήστε τη δέσμευση για τον εαυτό σας σήμερα.
Κλείστε μια ενημερωτική συνεδρία
Βιβλιογραφία
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: a new attempt at conceptualizing stress. American psychologist, 44(3), 513. https://doi.org/10.1037//0003-066x.44.3.513
Leone, S. S., Huibers, M. J., Knottnerus, J. A., & Kant, I. (2008). The prognosis of burnout and prolonged fatigue in the working population: a comparison. Journal of Occupational and Environmental Medicine, 50(10), 1195-1202. https://doi.org/10.1097/jom.0b013e31817e7c05
Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of organizational behavior, 2(2), 99-113. https://doi.org/10.1002/job.4030020205
Schaufeli, W. B., Leiter, M. P., & Maslach, C. (2009). Burnout: 35 years of research and practice. Career development international, 14(3), 204-220. https://doi.org/10.1108/13620430910966406