Υπάρχουν στιγμές που η σκέψη «πώς ζητώ βοήθεια ψυχολόγου;» δεν έρχεται σε μια ήσυχη ώρα. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από άλλη μία νύχτα χωρίς ύπνο, έπειτα από έναν καβγά που ξέφυγε, όταν το άγχος σφίγγει το σώμα ή όταν η καθημερινότητα μοιάζει να γίνεται όλο και πιο βαριά. Συχνά, δεν είναι η έλλειψη επιθυμίας για βοήθεια που δυσκολεύει το πρώτο βήμα. Είναι ο φόβος ότι δεν θα βρεθούν οι σωστές λέξεις, ότι κάποιος θα κρίνει ή ότι «το πρόβλημα δεν είναι αρκετά σοβαρό».
Η ψυχολογική υποστήριξη δεν προϋποθέτει να έχετε μια τέλεια εξήγηση για όσα συμβαίνουν. Αρκεί να αναγνωρίζετε ότι κάτι σας δυσκολεύει και ότι δεν θέλετε να το κουβαλάτε μόνοι σας. Το αίτημα για βοήθεια δεν είναι παραδοχή αδυναμίας. Είναι μια πράξη φροντίδας και ευθύνης απέναντι στον εαυτό σας και, συχνά, απέναντι στις σχέσεις σας.
Πότε έχει νόημα να απευθυνθώ σε ψυχολόγο;
Δεν χρειάζεται να περιμένετε να φτάσετε στα όριά σας. Η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει όταν ένα συναίσθημα, μια σκέψη ή ένα μοτίβο συμπεριφοράς επανέρχεται και περιορίζει την ποιότητα της ζωής σας. Ίσως ανησυχείτε διαρκώς χωρίς να μπορείτε να χαλαρώσετε. Ίσως αποφεύγετε καταστάσεις από φόβο μήπως πάθετε κρίση πανικού. Ίσως νιώθετε θλίψη, κενό ή εξάντληση που δεν υποχωρεί, ακόμα κι αν εξωτερικά «όλα φαίνονται καλά».
Άλλες φορές, η δυσκολία φαίνεται κυρίως στις σχέσεις: έντονοι καβγάδες, ζήλια, φόβος εγκατάλειψης, παρορμητικές αποφάσεις, δυσκολία να μπουν όρια ή η αίσθηση ότι επαναλαμβάνετε τις ίδιες επιλογές ενώ ξέρετε πως σας πληγώνουν. Η ψυχοθεραπεία δεν αφορά μόνο τα συμπτώματα. Μπορεί να γίνει χώρος για να κατανοήσετε καλύτερα τι ενεργοποιείται μέσα σας, πώς συνδέεται με την προσωπική σας ιστορία και τι μπορείτε να αλλάξετε στην πράξη.
Το «χρειάζομαι βοήθεια» δεν απαιτεί διάγνωση. Αρκεί η δυσκολία να είναι αληθινή για εσάς.
Πώς ζητώ βοήθεια ψυχολόγου στην πράξη;
Το πρώτο επικοινωνιακό βήμα μπορεί να είναι πολύ απλό: ένα τηλεφώνημα ή ένα σύντομο μήνυμα για να ζητήσετε ένα πρώτο ραντεβού. Δεν χρειάζεται να αφηγηθείτε όλη τη ζωή σας ούτε να αιτιολογήσετε αναλυτικά την απόφασή σας. Μπορείτε να πείτε: «Θα ήθελα να κλείσω μια συνεδρία, γιατί τον τελευταίο καιρό δυσκολεύομαι με το άγχος μου» ή «Δεν είμαι βέβαιος τι ακριβώς μου συμβαίνει, αλλά νιώθω ότι χρειάζομαι να μιλήσω με κάποιον».
Αν η επικοινωνία σας αγχώνει, γράψτε πρώτα δύο ή τρεις προτάσεις σε ένα χαρτί. Τι είναι αυτό που σας πιέζει περισσότερο; Από πότε συμβαίνει; Τι θα θέλατε να είναι διαφορετικό; Αυτές οι σημειώσεις δεν είναι εξέταση και δεν χρειάζεται να είναι ολοκληρωμένες. Απλώς μπορούν να σας στηρίξουν ώστε να ξεκινήσετε.
Είναι επίσης λογικό να έχετε πρακτικές ερωτήσεις: αν υπάρχουν διαθέσιμες ώρες, πόσο διαρκεί η συνεδρία, αν παρέχεται διαδικτυακή υποστήριξη ή πώς προστατεύεται η ιδιωτικότητά σας. Η εξ αποστάσεως ψυχοθεραπεία, όταν γίνεται με ασφαλή τρόπο και σε κατάλληλο ιδιωτικό χώρο, μπορεί να είναι μια ουσιαστική επιλογή για ανθρώπους που μένουν μακριά, έχουν περιορισμένο χρόνο ή νιώθουν πιο άνετα στο δικό τους περιβάλλον.
Δεν χρειάζεται να πείσετε κανέναν
Μερικοί άνθρωποι διστάζουν επειδή έχουν ακούσει φράσεις όπως «μην το σκέφτεσαι», «όλοι περνάμε δύσκολα» ή «θα τα καταφέρεις μόνος σου». Η ανθεκτικότητα είναι πολύτιμη, αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπίζετε κάθε δυσκολία χωρίς στήριξη. Το να ζητάτε βοήθεια δεν ακυρώνει τη δύναμή σας. Σας δίνει την ευκαιρία να χρησιμοποιήσετε τη δύναμή σας με διαφορετικό τρόπο.
Μπορεί επίσης να μη θέλετε να το μοιραστείτε αμέσως με οικογένεια, σύντροφο ή φίλους. Αυτό είναι δική σας επιλογή. Η θεραπευτική σχέση διέπεται από επαγγελματική εχεμύθεια και σαφή δεοντολογικά όρια. Υπάρχουν συγκεκριμένες εξαιρέσεις που σχετίζονται με σοβαρό και άμεσο κίνδυνο για εσάς ή για άλλους, τις οποίες ο ψυχολόγος οφείλει να εξηγήσει με καθαρότητα. Κατά τα άλλα, η συνεδρία είναι ένας προστατευμένος χώρος, όπου μπορείτε να μιλήσετε χωρίς να χρειάζεται να αποδείξετε ότι έχετε δίκιο ή να προστατεύσετε τους άλλους από την αλήθεια σας.
Τι συμβαίνει στην πρώτη συνεδρία;
Η πρώτη συνάντηση δεν είναι ανάκριση, ούτε δέσμευση ότι πρέπει να συνεχίσετε πάση θυσία. Είναι μια αρχική γνωριμία και μια ευκαιρία να διαπιστώσετε αν νιώθετε αρκετή ασφάλεια με τον συγκεκριμένο επαγγελματία. Ο ψυχολόγος θα σας ρωτήσει για αυτό που σας φέρνει στη θεραπεία, για την καθημερινότητά σας, τις σχέσεις σας και ίσως για σημαντικές εμπειρίες του παρελθόντος. Μπορείτε να απαντήσετε με τον ρυθμό σας. Αν κάτι σας φαίνεται πολύ δύσκολο να συζητηθεί από την πρώτη φορά, μπορείτε να το πείτε.
Μια καλή θεραπευτική σχέση δεν βασίζεται στο να σας δίνει κάποιος έτοιμες εντολές. Βασίζεται στην εμπιστοσύνη, την αποδοχή και τη συνεργασία. Στην πορεία, μπορεί να χρησιμοποιηθούν πρακτικά εργαλεία για τη διαχείριση του άγχους, των κρίσεων πανικού ή της παρορμητικότητας, όπως συμβαίνει στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία. Παράλληλα, η διερεύνηση βαθύτερων συναισθηματικών μοτίβων και σχέσεων μπορεί να φωτίσει γιατί ορισμένες δυσκολίες επιστρέφουν.
Δεν ταιριάζει κάθε προσέγγιση σε κάθε άνθρωπο με τον ίδιο τρόπο. Για κάποιους, προτεραιότητα είναι να αποκτήσουν άμεσες δεξιότητες για μια απαιτητική περίοδο. Για άλλους, χρειάζεται περισσότερος χρόνος για να κατανοήσουν χρόνια μοτίβα αυτοϋπονόμευσης, θυμού ή απογοήτευσης. Μια εξατομικευμένη θεραπευτική πορεία λαμβάνει υπόψη και τα δύο, χωρίς να μετατρέπει τον άνθρωπο σε διάγνωση ή σε «περιστατικό».
Πώς επιλέγω τον κατάλληλο ψυχολόγο;
Η επιστημονική κατάρτιση, η επαγγελματική δεοντολογία και η σαφήνεια ως προς τον τρόπο εργασίας είναι ουσιαστικά κριτήρια. Έχει αξία να γνωρίζετε αν ο επαγγελματίας έχει εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία και εμπειρία σε ζητήματα που σας απασχολούν. Εξίσου σημαντικό είναι να αισθάνεστε ότι σας ακούει με προσοχή, χωρίς βιαστικές ερμηνείες, ντροπή ή κριτική.
Η χημεία δεν σημαίνει ότι όλες οι συζητήσεις θα είναι εύκολες. Μερικές φορές η θεραπεία αγγίζει επώδυνα θέματα και μπορεί να φέρει προσωρινή αναστάτωση. Σημαίνει όμως ότι υπάρχει αρκετή εμπιστοσύνη ώστε να μπορείτε να μιλήσετε και για αυτή την αναστάτωση. Αν δεν νιώσετε ότι υπάρχει χώρος για εσάς, είναι απολύτως θεμιτό να το συζητήσετε ή να αναζητήσετε άλλον επαγγελματία.
Όταν η δυσκολία είναι επείγουσα
Αν έχετε σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας ή κάποιον άλλο, αν νιώθετε ότι δεν μπορείτε να παραμείνετε ασφαλείς ή αν βρίσκεστε σε άμεσο κίνδυνο, μην περιμένετε ένα προγραμματισμένο ραντεβού. Επικοινωνήστε άμεσα με τις υπηρεσίες επείγουσας βοήθειας, πηγαίνετε στο κοντινότερο νοσοκομείο ή ζητήστε από έναν άνθρωπο εμπιστοσύνης να μείνει μαζί σας. Σε μια τέτοια στιγμή, η ασφάλεια προηγείται κάθε άλλης συζήτησης.
Για τις δυσκολίες που δεν είναι επείγουσες αλλά επιμένουν, το πρώτο μήνυμα ή τηλεφώνημα μπορεί να μοιάζει μικρό. Κι όμως, είναι συχνά η αρχή μιας διαφορετικής σχέσης με τον εαυτό σας: πιο ειλικρινούς, πιο σταθερής και λιγότερο μοναχικής. Ένα βήμα προς την αλλαγή δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακό. Χρειάζεται μόνο να είναι δικό σας.